Zagroda Albrechta

Rzut na czworoboczną zagrodę nr 8 w Swołowie

Przejęte przez Muzeum Pomorza Środkowego w 2002 roku obiekty tworzące siedlisko nr 8 w Swołowie stanowią przykład typowej czworobocznej zagrody zamożnego chłopa, jakie występowały m.in. na Pomorzu w XIX i XX w. Wjazd na zamknięte podwórze odbywa się przez budynek bramny, w głębi stoi szerokofrontowa chałupa a całość po bokach spinają stodoła i budynek inwentarski.

Konie w zagrodzie nr 8
Lata międzywojenne XX w.

Archiwalne dokumenty wskazują na stałe zasiedzenie w tym miejscu (udokumentowane od 1659 r.) przez rodzinę Albrechtów. 10 maja 1934 roku odbyła się w leżącym nieopodal Swołowa - Starkowie uroczystość wręczenia tzw. „dębowych tablic honorowych” 131 rodzinom z Pomorza, które mają udokumentowane ponad 200 letnie zasiedzenie na jednym siedliszczu. Taką tablice odebrał też Gerhard Albrecht z rodziną.

W wyniku ustaleń poczdamskich stanowiących konsekwencje zbrojnych rozstrzygnięć podczas II wojny światowej i klęski poniesionej przez faszystowskie państwo niemieckie na terenie m.in. Pomorza doszło do gigantycznej „wymiany” ludności.

Po 1945 roku większość niemieckich mieszkańców tych ziem została przymusowo wysiedlona za Odrę, na ich miejsce przybywali osadnicy z różnych stron Polski-także terenów stanowiących tzw. Kresy Wschodnie II Rzeczpospolitej, które po wojnie weszły w skład państwa radzieckiego.

Jan Kowalski (po prawej), W. Radtke - nauczyciel szkoły wiejskiej w Swołowie

Opisana wyżej sytuacja miała też miejsce w Swołowie- ostatni gospodarz zagrody nr 8- Gerhard Albrecht wraz z żoną Herthą i córką Minną opuścili wieś po 1945 roku i wyjechali do Niemiec Zachodnich. Ich zagrodę zasiedliła rodzina Piecuskich. Pierwszym rolnikiem ze strony polskiej na siedlisku nr 8 był Tadeusz Piecuski. Będąc byłym więźniem obozu koncentracyjnego w Sztutthofie, dostał od władz możliwość zasiedlenia jednego z gospodarstw na tzw. Ziemiach Odzyskanych. Po 1952 roku gospodarstwo przejął Jan Kowalski z rodziną.

Poniżej przedstawiamy krótki rys historyczny zagrody:

W pierwszej połowie XIX wieku była tu chłopska zagroda należąca do Joachima Albrechta I. W drugiej połowie XIX wieku właścicielem był Michael Albrecht, posiadający 195,62 morgi ziemi (50 ha). W 1910 roku, gdy właścicielem był August Albrecht, w zagrodzie było osiem budynków: dom, stodoła ze stajnią, budynek bramny, budynek z piwnicą, szopa na drewno, dom dla robotników dniówkowych ze stodółką.

W 1914 roku pobudowano szopę na wozy i maszyny. Od roku 1921 właścicielem był Gerhard Albrecht i Hertha z d. Schulz. W zagrodzie, od której w 1945 roku oddzielono budynki dla robotników (posesja nr 37) jest teraz sześć wolnostojących budynków. Cztery tworzą zamkniętą czworoboczną zagrodę z budynkiem bramnym od drogi, który stoi w tym samym miejscu co istniejący w pierwszej połowie XIX wieku. Budynek był w XX wieku remontowany, co oznaczono na belce od strony podwórza napisem: "B.H.G.A.1924 B.M.C.Z." (inwestor Gerhard Albrecht, rok 1924, majster C.Z.).

Po zachodniej stronie podwórza stoi najstarszy w zagrodzie budynek - ryglowa stodoła, zbudowana - jak oznaczono na belce na wrotami - w 1858 roku. Tę pierwotnie dużą jednoklepiskową stodołę, pod koniec XIX wieku powiększono, aż do domu. W głębi podwórza stoi piętrowy ryglowy dom, którego architektura wskazuje, że wybudowany został w połowie XIX wieku. We frontowej elewacji przy wejściu umieszczono belkę z wyrytym napisem: "B.H.M.A.+B.M.L.A.". Za domem jest ogród. W ogrodzie zachował się ryglowy, piętrowy dom z piwnicą – pełniący funkcję pralni, magazynu na zboże a także budynku dla robotników.

Zagroda w momencie przejęcia przez Muzeum Pomorza Środkowego w 2002 roku nie była w najlepszym stanie technicznym, ostatnie lata tylko pogłębiły jej dewastacje. Najbliższy okres tj. lata 2006-2008 będą okresem wzmożonych prac budowlanych mających na celu jej remont i przygotowanie dla zwiedzających na lato 2008 r. Zachowany zostanie historyczny układ budynków zagrody, a część z nich pełniła będzie nowe funkcje przystosowane dla potrzeb kulturalno-turystycznych.

Zwracamy się w tym miejscu z prośbą o kontakt i pomoc wszystkich, którzy posiadają informacje, stare fotografie, zabytkowe przedmioty itp. mogące przysłużyć się odtwarzaniu zabytkowej zagrody nr 8 oraz historii wsi Swołowo i jej okolic. Pozwoli nam to na jeszcze bardziej dogłębne badania etnologiczne rekonstruujące kulturę wiejską na Pomorzu Środkowym przed i po 1945 roku.

Strona internetowa została wykonana dzięki funduszom Unii Europejskiej. Copyright © 2006 - 2014, Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku